zobacz listę gratisów jakie mamy do rozdania logowanierejestracja

Kulturaonline.pl - kulturalny rozkład jazdy

Zgłoś wydarzenie kulturalne Panel logowania dla instytucji kulturalnych
KulturaOnline.plLiteraturaRecenzje › 'Maska': Pytania o naturę człowieka /recenzja książki/

'Maska': Pytania o naturę człowieka /recenzja książki/

 fot. `Maska`/Słowo/Obraz Terytoria

Wydawnictwo Słowo/Obraz Terytoria opublikowało ”Maskę” - niezwykle pasjonujące studia z pogranicza antropologii i estetyki porównawczej, dotyczące problematyki maski. Zachęcamy do lektury recenzji książki.

”Maska” jest poniekąd kontynuacją dwutomowego wydania ”Masek” w serii Transgresje, pod redakcją obecnego dyrektora Wydawnictwo Słowo/Obraz Terytoria – Stanisława Rośka oraz wybitnej humanistki – prof. Marii Janion, która niedawno obchodziła swoje 90. urodziny. O ile jednak tamto wydawnictwo (z lat 80.) miało charakter prekursorski i było rodzajem antologii tekstów wraz z komentarzami, to obecna publikacja przedstawia fenomen maski w ujęciu znacznie szerszym. Proponuje – poza refleksją teoretyczną – także  niezmiernie interesujące doświadczenia z badań terenowych na obszarze bez mała całego świata. Wędrujemy bowiem od Mali, Angoli, Indii,  Chin i Japonii, poprzez Europę (Grecja, Włochy, Polska), po Amerykę Południową (Brazylia).

Badanie maski – zgłębianie natury człowieka

Badanie maski jest w istocie badaniem natury człowieka. Maska jest stara jak świat, równie sędziwa jak wciąż młody człowiek – czytamy we wstępie. Prawdopodobne jest, że człowiek zaczął zasłaniać twarz z powodów jak najbardziej zwyczajnych: chronił się przed palącymi promieniami słońca, zasłaniał przed deszczem lub owadami. A jednocześnie stało się to bodźcem do tego, aby używać maski w bardziej złożonych sytuacjach społecznych, np. podczas obrzędów. Po to, by zgłębić zagadnienie pełnego funkcjonowania maski, trzeba badać kulturę materialną i duchową ludzi, którzy stosują maskę jeszcze dziś w swoich rdzennych praktykach społecznych. Dodatkowa komplikacja polega na tym, że aby tak złożone zagadnienie wszechstronnie opisać, należy sięgnąć do wielu dziedzin i potraktować je interdyscyplinarnie. Pozwala to na głębsze  poznanie problematyki maski – a więc i ludzkiej natury – ale i tak go nie wyczerpuje.

Czym jest maska?

Maski nie można właściwie jednoznacznie zdefiniować. W powszechnym rozumieniu jest ona tym, co zasłania twarz.  Maski mogą mieć różne kształty: ludzkie, zwierzęce, postacie nie z tego świata (mityczne).

Najbardziej znane są maski karnawałowe, np. maski weneckie, których pochodzenia należy szukać w teatrze starożytnym. Jednakże do dziś są najbardziej popularne w Afryce, gdzie zasłaniają nie tylko twarz, ale całą sylwetkę człowieka.

Maska, zasłaniając postać ludzką, sprawia, że noszący ją człowiek staje się niewidoczny, nierozpoznawalny, staje się kimś innym – czytamy w rozdziale ”Maska dogońska”. Czy nie brzmi to znajomo? Czy nie kojarzy się z naszą współczesnością, w której wkładamy rozliczne maski, kryjąc się za ekranem komputera i uczestnicząc w różnych forach społecznościowych?  Witold Gombrowicz uważał nawet, że człowiek poza maską nie ma żadnej twarzy. Jednak podstawy antropologii maski stworzył znacznie wcześniej romantyzm.

Metafizyka maski

Maska to nie tylko sprawa antropologii, ale – jak się nietrudno zorientować – także metafizyki.

Człowiek, przywdziewając maskę, opuszcza świat ludzi i wkracza w świat metafizyczny – czytamy we wspomnianym rozdziale. Śledząc znaczenie maski plemienia afrykańskiego, możemy się wiele dowiedzieć o ludzkiej naturze w ogóle. Ważną rolę odgrywają symbole, których znaczenia nie pojmiemy bez pomocy badaczy. Istotne znaczenie ma także taniec – gest, ruch.

Lektura publikacji ”Maski” jest właściwie wspaniałą intelektualną przygodą, w której odkrywamy fascynujące obszary związane z ludzką egzystencją – ponadczasowe i uniwersalne. Jednocześnie możemy się w nich przeglądać, jak w lustrze, poznając samych siebie. Na uwagę zasługuje także niezwykle staranna – jak zwykle w tym wydawnictwie – szata graficzna.

”Maska. Zakrywanie i odkrywanie pomiędzy Wschodem i Zachodem. Studia na pograniczach antropologii i estetyki porównawczej”, redakcja i wstęp: Wiesna Mond-Kozłowska, ukazała się w Wydawnictwie Słowo/Obraz Terytoria. Jest dwujęzyczna: polsko-angielska. 


Napisz artykuł
Artykuły powiązane
Komentarze
    Reklama
    Ostatnio dodane artykuły
    V Festiwal Muzyki Współczesnej im. Wojciecha Kilara: Przestrzenie Muzyka / Aktualności
    Kompozytor muzyki teatralnej i filmowej Jan Kanty Pawluśkiewicz, pianista i dyrygent Adam Sztaba oraz pianista, Dyrektor Polish Music Center...
    Remigiusz Mróz – „Inwigilacja” /recenzja książki/
    „Inwigilacja” to piąty tom historii o prawniczce Joannie Chyłce oraz aplikancie – Kordianie Oryńskim. Co spotkało ich tym...
    'Sztuka w sztuce' w MOCAKU: Artyści kotra artyści /zdjęcia/
    Od afirmatywnego dialogu z tradycją do jej krytycznej, jak i prześmiewczej negacji. Zobaczcie, co czeka was na wystawie, która konfrontuje...
    Centrum Edukacji Filmowej: Pomóżmy dzieciom odnaleźć się w świecie cyfrowej rewolucji /wywiad/ ‘Wielka Sztuka w Nowym Formacie’ Kandinsky’ego: kolejna odsłona serii albumów /konkurs/
    Tagi