zobacz listę gratisów jakie mamy do rozdania logowanierejestracja

Kulturaonline.pl - kulturalny rozkład jazdy

Zgłoś wydarzenie kulturalne Panel logowania dla instytucji kulturalnych
KulturaOnline.plWokół kulturyArtykuły › Polski patriotyzm w pigułce

Polski patriotyzm w pigułce

prof. Joanna Kurczewska/fot. Katarzyna Bąba

Jakie są zachowania patriotyczne współczesnych Polaków?  Na to pytanie próbowano odpowiedzieć podczas debaty w Muzeum Powstania Warszawskiego we współpracy z Narodowym Centrum Kultury i Muzeum Historii Polski.

Zbliżająca się setna rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości to doskonała okazja do podjęcia tematu historycznej świadomości Polaków. W oparciu o najnowsze badania opinii społecznej w siedzibie Muzeum Powstania Warszawskiego w Warszawie 28 lutego zorganizowano panel dyskusyjny "Patriotyzm w teorii i praktyce. Wzory patriotyczne a rzeczywiste zachowania Polaków – wnioski z najnowszych badań NCK”. To czwarte z cyklu spotkań przeprowadzonych przez Narodowe Centrum Kultury we współpracy z Muzeum Historii Polski.

Wiedza – emocje – preferencje

Badania powstały z inicjatywy Narodowego Centrum Kultury z udziałem zespołu badawczego TNS Polska pod przewodnictwem dr. hab. Piotra Kwiatkowskiego. Przeprowadzony w lipcu 2016 roku sondaż miał na celu zbadanie postaw Polaków wobec przeszłości i poszerzenie wiedzy na temat stosunku Polaków do historii naszego kraju, obchodzenia świąt państwowych i narodowych, w tym Święta Niepodległości oraz do idei patriotyzmu. Dokładnej analizie poddano trzy elementy: wiedzę – mającą za zadanie określenia stopnia zakresu świadomości historycznej Polaków, emocje – wyrażające odczucia względem rocznicy odzyskania niepodległości oraz preferencje – obrazujące sposób świętowania narodowych uroczystości. Sondażowe badanie przeprowadzono na 1512 respondentach w wieku od 15 lat.

Teoria kontra praktyka

Ankietowani zostali poproszeni o zdefiniowanie postaw patriotycznych i niepatriotycznych oraz wskazanie stosunku do współczesnych form manifestowania patriotyzmu. Musieli też odpowiedzieć na pytania dotyczące m. in. tego, co łączy Polaków, czy posiadają (i wywieszają) biało-czerwoną flagę oraz kiedy ostatnio śpiewali hymn narodowy. Ze sporządzonych badań wynika, że teoria nie zawsze ma swoje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Jak się okazuje, deklaracje dotyczące określonych zachowań patriotycznych' tak naprawdę odbiegają od faktycznych sposobów ich realizowania. Przede wszystkim w świadomości Polaków doszło do pewnego rodzaju przetasowania symboli, gestów, tradycji i świąt, które są obecnie uważane za patriotyczne. Trzeba zauważyć, że modyfikacji uległy też same przejawy patriotyzmu.

Ojczyzna mała i duża

W debacie podsumowującej wyniki przeprowadzonych badań udział wzięli: prof. dr hab. Joanna Kurczewska − socjolog i historyk idei, dr hab. Dariusz Gawin – historyk, Zastępca Dyrektora Muzeum Powstania Warszawskiego, oraz Krzysztof Wołodźko − publicysta, Zastępca Redaktora 

Naczelnego kwartalnika "Nowy Obywatel”. Moderatorką panelu dyskusyjnego była dziennikarka Programu 1 Polskiego Radia - Małgorzata Raducha. Największym zaskoczeniem dla prof. Joanny Kurczewskiej był szeroki wachlarz wskazanych zachowań patriotycznych oraz wypracowana w badaniach operacyjna koncepcja patriotyzmu. Jak się wyraziła:

Autorzy tych badań, jak i ci, którzy wypełniali te ankiety, w gruncie rzeczy byli uwolnieni od presji tradycyjnych wzorców patriotyzmu: tradycyjnego, romantycznego, martyrologicznego.

Uwadze socjolożki nie umknęła także rozbieżność w myśleniu o patriotyzmie w zależności od tego, czy pytanie odnosiło się do środowiska lokalnego ("mała ojczyzna”), czy też dotyczyło większej grupy społecznej ("duża ojczyzna”). Z ostatnich badań wynika, że manifestowany patriotyzm ma coraz szersze powiązania z regionalizmem i lokalnością.

Ludyczno – konsumpcyjny patriotyzm

Zdaniem dr. hab. Dariusza Gawina patriotyzm jest niezwykle złożonym pojęciem o skomplikowanej tradycji, nie tylko w Polsce. W każdym z Polaków drzemie wiele przejawów postaw patriotycznych

Nie jest tak, że jak wybieramy jeden, to rezygnujemy z drugiego. W zależności od okoliczności, wychowania, sytuacji politycznej i historycznej, jesteśmy w stanie przywoływać i wyciągać jeden lub inne wątki - wyjaśniał historyk.

Wyniki badań obrazują  proces wzmożonego zainteresowania rodzinną przeszłością czy genealogią, który jest szczególnie widoczny na przykładzie młodego pokolenia. Dlatego patriotyzm zaczyna mieć głębsze znaczenie w budowaniu tożsamości jednostki, jej poczucia wartości funkcjonowania w świecie. Ma znaczenie dla budowania osobowości ludzi. Nie odgrywa już roli  historii, która jest nauczycielką życia - skomentował Gawin.

Taka metamorfoza w postrzeganiu patriotyzmu sprowadza się do oczywistych zmian w sposobie jego przeżywania i manifestacji. Stąd taka popularność okazjonalnych biegów, czy historycznych rekonstrukcji, które zarówno wyrażają ogromną potrzebę aktywnego uczestnictwa, jak i dają satysfakcję pozytywnego oddziaływania  na  naszą osobowość. Na przestrzeni ostatnich 25 lat mamy do czynienia również z intensyfikacją patriotyzmu przy jednoczesnym skróceniu horyzontu zakresu pamięci historycznej, który obecnie koncentruje się głównie na wydarzeniach i postaciach z XX wieku. Jak podkreślił historyk, Bogoojczyzniany, akademicki i odświętny patriotyzm został zastąpiony ludyczno- konsumpcyjnym, którego symbolem jest oglądanie skoków narciarskich. Polacy świętują radośnie swoją wspólnotę, tyle że w sposób kompletnie niepogłębiony.

Patriotyzm wspólnego świętowania

Publicysta Krzysztof Wołodźko zwrócił uwagę na wynikający z opublikowanych badań, bierny stosunek Polaków do ochrony środowiska i działalności publicznej.

Według mnie jest to niepokojące, bo jeśli patriotyzm ma być postawą, która cementuje więzi społeczne albo buduje instytucje państwowe to jesteśmy w bardzo złej sytuacji. Ciągle bezpieczniej jest nam praktykować patriotyzm wspólnego świętowania - wyjaśnił Wołodźko.

Poruszył też temat ewolucji demonstrowania patriotyzmu w działania noszące znamiona publicznego show, których źródeł należy się doszukiwać po 2000 roku wraz z rosnącą popularności wspólnych obchodów Święta Niepodległości w Warszawie. Dziennikarz nie do końca jest przekonany o słuszności  kierunku tych zmian, bo jak sam twierdzi:

Czasami się obawiam, że to taki piękny, pusty, dmuchany balonik. To kontrowersyjna teza, ale należy ją rozważyć.


Napisz artykuł
Artykuły powiązane
Komentarze
    Reklama
    Ostatnio dodane artykuły
    'Ostatnie zwierzęta' w Łaźni Nowej: Człowiek to nie brzmi dumnie /relacja - zdjęcia/ Teatr / Recenzje
    Z mapką w ręku i doświadczeniami, które mogą zmienić stosunek do ludzkiej cywilizacji. Na terenie byłego budynku szkolnego w Nowej Huty,...
    'Geniusz': Prawa ręka największych pisarzy /recenzja książki/
    „Geniusz” A. Scotta Berga to powieść biograficzna opowiadająca o życiu niezwykłego człowieka i najlepszego redaktora – Maxa...
    Na co do kina? Uciekaj! i Wybawienie
    Na długą majówkę dystrybutorzy przygotowali tylko 2 premiery, adresowane głównie do fanów nieszablonowych thrillerów.
    Netia Off Camera: Filmowa gorączka w Krakowie V Festiwal Muzyki Współczesnej im. Wojciecha Kilara: Przestrzenie
    Tagi