zobacz listę gratisów jakie mamy do rozdania logowanierejestracja

Kulturaonline.pl - kulturalny rozkład jazdy

Zgłoś wydarzenie kulturalne Panel logowania dla instytucji kulturalnych
KulturaOnline.plWokół kulturyArtykuły › Polski patriotyzm w pigułce

Polski patriotyzm w pigułce

prof. Joanna Kurczewska/fot. Katarzyna Bąba

Jakie są zachowania patriotyczne współczesnych Polaków?  Na to pytanie próbowano odpowiedzieć podczas debaty w Muzeum Powstania Warszawskiego we współpracy z Narodowym Centrum Kultury i Muzeum Historii Polski.

Zbliżająca się setna rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości to doskonała okazja do podjęcia tematu historycznej świadomości Polaków. W oparciu o najnowsze badania opinii społecznej w siedzibie Muzeum Powstania Warszawskiego w Warszawie 28 lutego zorganizowano panel dyskusyjny "Patriotyzm w teorii i praktyce. Wzory patriotyczne a rzeczywiste zachowania Polaków – wnioski z najnowszych badań NCK”. To czwarte z cyklu spotkań przeprowadzonych przez Narodowe Centrum Kultury we współpracy z Muzeum Historii Polski.

Wiedza – emocje – preferencje

Badania powstały z inicjatywy Narodowego Centrum Kultury z udziałem zespołu badawczego TNS Polska pod przewodnictwem dr. hab. Piotra Kwiatkowskiego. Przeprowadzony w lipcu 2016 roku sondaż miał na celu zbadanie postaw Polaków wobec przeszłości i poszerzenie wiedzy na temat stosunku Polaków do historii naszego kraju, obchodzenia świąt państwowych i narodowych, w tym Święta Niepodległości oraz do idei patriotyzmu. Dokładnej analizie poddano trzy elementy: wiedzę – mającą za zadanie określenia stopnia zakresu świadomości historycznej Polaków, emocje – wyrażające odczucia względem rocznicy odzyskania niepodległości oraz preferencje – obrazujące sposób świętowania narodowych uroczystości. Sondażowe badanie przeprowadzono na 1512 respondentach w wieku od 15 lat.

Teoria kontra praktyka

Ankietowani zostali poproszeni o zdefiniowanie postaw patriotycznych i niepatriotycznych oraz wskazanie stosunku do współczesnych form manifestowania patriotyzmu. Musieli też odpowiedzieć na pytania dotyczące m. in. tego, co łączy Polaków, czy posiadają (i wywieszają) biało-czerwoną flagę oraz kiedy ostatnio śpiewali hymn narodowy. Ze sporządzonych badań wynika, że teoria nie zawsze ma swoje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Jak się okazuje, deklaracje dotyczące określonych zachowań patriotycznych' tak naprawdę odbiegają od faktycznych sposobów ich realizowania. Przede wszystkim w świadomości Polaków doszło do pewnego rodzaju przetasowania symboli, gestów, tradycji i świąt, które są obecnie uważane za patriotyczne. Trzeba zauważyć, że modyfikacji uległy też same przejawy patriotyzmu.

Ojczyzna mała i duża

W debacie podsumowującej wyniki przeprowadzonych badań udział wzięli: prof. dr hab. Joanna Kurczewska − socjolog i historyk idei, dr hab. Dariusz Gawin – historyk, Zastępca Dyrektora Muzeum Powstania Warszawskiego, oraz Krzysztof Wołodźko − publicysta, Zastępca Redaktora 

Naczelnego kwartalnika "Nowy Obywatel”. Moderatorką panelu dyskusyjnego była dziennikarka Programu 1 Polskiego Radia - Małgorzata Raducha. Największym zaskoczeniem dla prof. Joanny Kurczewskiej był szeroki wachlarz wskazanych zachowań patriotycznych oraz wypracowana w badaniach operacyjna koncepcja patriotyzmu. Jak się wyraziła:

Autorzy tych badań, jak i ci, którzy wypełniali te ankiety, w gruncie rzeczy byli uwolnieni od presji tradycyjnych wzorców patriotyzmu: tradycyjnego, romantycznego, martyrologicznego.

Uwadze socjolożki nie umknęła także rozbieżność w myśleniu o patriotyzmie w zależności od tego, czy pytanie odnosiło się do środowiska lokalnego ("mała ojczyzna”), czy też dotyczyło większej grupy społecznej ("duża ojczyzna”). Z ostatnich badań wynika, że manifestowany patriotyzm ma coraz szersze powiązania z regionalizmem i lokalnością.

Ludyczno – konsumpcyjny patriotyzm

Zdaniem dr. hab. Dariusza Gawina patriotyzm jest niezwykle złożonym pojęciem o skomplikowanej tradycji, nie tylko w Polsce. W każdym z Polaków drzemie wiele przejawów postaw patriotycznych

Nie jest tak, że jak wybieramy jeden, to rezygnujemy z drugiego. W zależności od okoliczności, wychowania, sytuacji politycznej i historycznej, jesteśmy w stanie przywoływać i wyciągać jeden lub inne wątki - wyjaśniał historyk.

Wyniki badań obrazują  proces wzmożonego zainteresowania rodzinną przeszłością czy genealogią, który jest szczególnie widoczny na przykładzie młodego pokolenia. Dlatego patriotyzm zaczyna mieć głębsze znaczenie w budowaniu tożsamości jednostki, jej poczucia wartości funkcjonowania w świecie. Ma znaczenie dla budowania osobowości ludzi. Nie odgrywa już roli  historii, która jest nauczycielką życia - skomentował Gawin.

Taka metamorfoza w postrzeganiu patriotyzmu sprowadza się do oczywistych zmian w sposobie jego przeżywania i manifestacji. Stąd taka popularność okazjonalnych biegów, czy historycznych rekonstrukcji, które zarówno wyrażają ogromną potrzebę aktywnego uczestnictwa, jak i dają satysfakcję pozytywnego oddziaływania  na  naszą osobowość. Na przestrzeni ostatnich 25 lat mamy do czynienia również z intensyfikacją patriotyzmu przy jednoczesnym skróceniu horyzontu zakresu pamięci historycznej, który obecnie koncentruje się głównie na wydarzeniach i postaciach z XX wieku. Jak podkreślił historyk, Bogoojczyzniany, akademicki i odświętny patriotyzm został zastąpiony ludyczno- konsumpcyjnym, którego symbolem jest oglądanie skoków narciarskich. Polacy świętują radośnie swoją wspólnotę, tyle że w sposób kompletnie niepogłębiony.

Patriotyzm wspólnego świętowania

Publicysta Krzysztof Wołodźko zwrócił uwagę na wynikający z opublikowanych badań, bierny stosunek Polaków do ochrony środowiska i działalności publicznej.

Według mnie jest to niepokojące, bo jeśli patriotyzm ma być postawą, która cementuje więzi społeczne albo buduje instytucje państwowe to jesteśmy w bardzo złej sytuacji. Ciągle bezpieczniej jest nam praktykować patriotyzm wspólnego świętowania - wyjaśnił Wołodźko.

Poruszył też temat ewolucji demonstrowania patriotyzmu w działania noszące znamiona publicznego show, których źródeł należy się doszukiwać po 2000 roku wraz z rosnącą popularności wspólnych obchodów Święta Niepodległości w Warszawie. Dziennikarz nie do końca jest przekonany o słuszności  kierunku tych zmian, bo jak sam twierdzi:

Czasami się obawiam, że to taki piękny, pusty, dmuchany balonik. To kontrowersyjna teza, ale należy ją rozważyć.


Napisz artykuł
Artykuły powiązane
Komentarze
    Reklama
    Ostatnio dodane artykuły
    Dom Dźwięku. Zagraj na nie byle czym. Mamy bilety! Muzyka / Aktualności
    Niezwykła teatralno- muzyczna instalacja, której brzmienie nadaje sama publiczność! Mamy podwójne zaproszenie na spotkanie z Domem Dźwięku w...
    Bulwar(t) nad Zalewem Nowohuckim. Lato pod znakiem kultury i rekreacji
    W Nowej Hucie wakacje zaczynają się już teraz! Już 9 czerwca rusza wielki plenerowy maraton wydarzeń. 7 dni w tygodniu, od rana do wieczora,...
    Obraz Matejki sprzedany za ponad trzy i pół miliona złotych. Nowy rekord polskiego rynku sztuki!
    Takiej licytacji nie było od lat. Na Aukcji Sztuki Dawnej w DESA Unicum obraz "Zabicie Wapowskiego” Jana Matejki zyskał rekordową sumę.
    Festiwal Miłosza w Krakowie. Zacznij od swoich ulic! /zdjęcia/ We Wear Culture - największa wirtualna wystawa poświęcona modzie!
    Tagi