zobacz listę gratisów jakie mamy do rozdania logowanierejestracja

Kulturaonline.pl - kulturalny rozkład jazdy

Zgłoś wydarzenie kulturalne Panel logowania dla instytucji kulturalnych
KulturaOnline.plLiteraturaRecenzje › Teatr pełen różnorodności

Teatr pełen różnorodności

Osiągnięcia teatru rosyjskiego na wielu polach są do dziś bezcenne. Osobowości, które pojawiały się na scenie zwłaszcza na przełomie XIX i XX wieku takie jak Konstantin Stanisławski, zmieniły na zawsze myślenie o metodach pracy teatralnej. Jednak to co działo się po Stanisławskim jest dla nas często mniej znane, mniej oczywiste. Myślenie o teatrze rosyjskim XX wieku jest często mało refleksyjne. Sztuka rosyjska jako taka w okresie od rewolucji początku XX wieku klasyfikowana jest przeważnie jako propagandowa i toporna. Wielka rosyjska kultura zanika się na Puszkinie, Gogolu i Czechowie. Ci dwaj ostatni goszczą zresztą na Polskich scenach każdego sezonu (także w reżyserii rosyjskich twórców), jednak postrzeganie teatru rosyjskiego, choć zdawałoby się, że tak bliskiego naszemu, jest dość pobieżne.

.html
"Teatr rosyjski XX wieku wobec tradycji" K. Osińska / wyd. Słowo Obraz Terytoria

Książka Katarzyny Osińskiej "Teatr Rosyjski XX wieku wobec tradycji" zmienia diametralnie wizję sztuki rosyjskiej XX wieku jako propagandowej i idącej tylko w stronę mas. Autorka prowadzi czytelników przez rosyjską scenę akademicką, początki awangardy oraz eksperymentalne sceny moskiewskie i petersburskie, przez studia, wynalazki protetkultu, teatr zaangażowany, ale też ten wolny, zbuntowany, polityczny i apolityczny, cyrk i mistykę, aż po dzisiejsze dobrze znane prace m.in. Lwa Dodina i Anatolija Wasiljewa.

Opowiadanie o teatrze Osińska rozpoczyna od nakreślenia warunków ideologiczny w jakich rozwijał się teatr rosyjski. Pierwszą postacią, która objawia się w jej rozważaniach jest geniusz rosyjskiego teatru, wprowadzający nie tylko do samej reżyserii, ale też postrzegania teatru oraz krytyki teatralnej nowe wartości, odświerzający myślenie o sztuce prekursor awangardy – Wsiewołod Meyerhold.

Cała dalsza część książki odwołuje się nie tylko do tego jak postrzeganie teatru Meyerholda odmieniło sam teatr i jak w opozycji lub kontynuacji kolejni twórcy siłą rzeczy musieli się do niego odnosić. Świadomie lub nie, sama autorka podąża także za wyznaczonymi przez niego standardami.

Dla Meyerholda teatr to nie tylko napisany dramat, to nie tylko praca aktora, to cała skomplikowana konstrukcja, na którą składa się nie tylko aktor, nie tylko reżyser, ale tez scenografia, podpatrywanie nowych trendów kultury, bardzo wnikliwe studia ruchu, ciągłe poszukiwanie świeżych metod pracy, a wreszcie samo myślenie o budynku teatralnym i włączanie architektów do prac nad spektaklami oraz nad opracowywaniem planów konstrukcji scenicznych.

Osińska prezentuje też ewolucje i ścieżki poszukiwania koncepcji myślenia o rolach poszczególnych artystów w teatrze. Przeprowadza czytelnika przez ideę teatru reżyserskiego, aktorskiego, komuny cyrkowe, mistyczne. Pokazuje zmiany jakie następowany przez kolejne lata w podejściu do tekstów dramatycznych. Przywołuje setki przedstawień, na bazie których opisuje zmiany w scenografii oraz pracy artystów nad spektaklem.

W książce znajdziemy też dotyczące teatru problemy prawne jak np. prawo autorskie reżysera czy scenografa oraz problemy związane z cenzurą. Dla autorki nie ma okresów nieciekawych w teatrze rosyjskim. Nie przekreśla zupełnie teatru od połowy lat trzydziestych do czasu pierestrojki i nawet w teatrze popieranym przez władze znajduje ciekawe inscenizacje, takie jak te autorstwa Ochłapkowa.

Teatr rosyjski w spojrzeniu Osińskiej jest mozaiką zjawisk, które wynikają konsekwentnie jedne z drugich, czasem na zasadzie negacji lub odcięcia się od poprzedników, czasem dzięki ewolucji pewnych dróg myślenia.

W scenografii pokazuje wprowadzenie architektów do teatru oraz to jak dzięki nim spektakl staje się niezależny od przestrzeni scenicznej. Następnie, jak dzięki wolności myślenia i znaczeniu jakie nadaje scenografowi teatr, każdy element staje się ważny. W sferze myślenia o tekście pokazuje rozmaitość eksperymentów od zupełnego i dokładnego co do przecinka podążania za tekstem do mieszania dramatów, przerabiania ich, grania za pomocą dramatu swojej własnej opowieści.

Na tle tak różnorodnych teorii stawia reżyserów kolejnych epok, którzy podążają za swoimi mistrzami, dodając swoje własne pojęcie teatru jako takiego. Osińska zwraca też uwagę na dramaturga, który na scenach europejskich funkcjonuje bez przerwy od dziesiątek lat – Czechowa. W Polsce nie ma roku, żeby nie można było zobaczyć jakiejś nowej inscenizacji tego autora, jednak okazuje się, że w Rosji Czechow już w początkach XX wieku traktowany był jako przestarzały, a sama legenda inscenizacji i tego jak powinno się wystawiać Czechowa sprawiły, że do dziś Rosja ma problem z inscenizacjami jego sztuk. Nowe spojrzenie na Trzy siostry czy Wiśniowy sad było praktycznie niemożliwe. Dyskusje i polemiki na ten temat podjęto dopiero w momencie, kiedy na scenie rosyjskiej pojawiła się inscenizacja Petera Brooka.

Osińska odwołuje się także do inspiracji pochodzących z poza Rosji, czyli do tego w jaki sposób odbierana była tam legenda Grotowkisiego, postać i praca Kantora czy Barby.

Autorka poświęca uwagę najwybitniejszym aktorom sceny rosyjskiej ich technikom pracy i miejscu jakie zajmuje aktor w teatrze. Dwa ostatnie obszerne rozdziały oddaje dwóm wybitnym reżyserom, czyli Lwu Dodinowi oraz Anatolijowi Wasiliewowi.

Książka ta warta jest uwagi nie tylko dlatego, że niesie ze sobą potężny ładunek informacji podanych w ciekawej i przystępnej formie. Powinna być pozycją obowiązkową zwłaszcza teraz dla wszystkich tych, którzy interesują się teatrem w ogóle lub wybierają się na festiwal teatrów rosyjskich w Warszawie, gdzie będzie można spotkać m.in. Lwa Dodina.

Nowe trendy takie jak Teatr doc. czy propozycje rosyjskich reżyserów będą na pewno dużo bardziej czytelne po tej lekturze. Zarówno podejście do historii jako takiej, jak i historii teatru w Polsce i Rosji nie jest tożsame i nawet, jeśli ktoś nie jest wielkim fanem akurat rosyjskiej sceny, to nie zmienia to faktu, że reżyserzy rosyjscy cieszą się coraz większym uznaniem za granicami swojego kraju. Dzięki Osińskiej nowe propozycje takich reżyserów jak Wyrypajew współpracujący od lat z polskimi scenami (m.in. warszawskim Teatrem Studio) nabierają nowego wyrazu, a Bogomołow ze swoim teatrem rewizji historii współczesnej staje się kolejnym etapem w historii teatru i podejścia do tekstu dramatycznego. I chociaż kultura staje się coraz bardziej kosmopolityczna to jednak źródła i korzenie zawsze wychodzą na wierzch i dobrze je zauważać.









Napisz artykuł
Komentarze
  • Ksiazka rzeczywiscie moze byc interesujacym zrodlem informacji,ale chyba raczej wylacznie dla teoretykow teatru. Osobiscie zamiast tej lektury,wole wybrac sie na jakies teatralne przedstawienie grane na zywo

  • Ja również wolę wybrać się do teatru chodź wstyd się przyznać dawno nie byłam. Książka może i ciekawa szczególnie dla miłośników teatru rosyjskiego i historii.

Reklama
Ostatnio dodane artykuły
Dom Dźwięku. Zagraj na nie byle czym. Mamy bilety! Muzyka / Aktualności
Niezwykła teatralno- muzyczna instalacja, której brzmienie nadaje sama publiczność! Mamy podwójne zaproszenie na spotkanie z Domem Dźwięku w...
Bulwar(t) nad Zalewem Nowohuckim. Lato pod znakiem kultury i rekreacji
W Nowej Hucie wakacje zaczynają się już teraz! Już 9 czerwca rusza wielki plenerowy maraton wydarzeń. 7 dni w tygodniu, od rana do wieczora,...
Obraz Matejki sprzedany za ponad trzy i pół miliona złotych. Nowy rekord polskiego rynku sztuki!
Takiej licytacji nie było od lat. Na Aukcji Sztuki Dawnej w DESA Unicum obraz "Zabicie Wapowskiego” Jana Matejki zyskał rekordową sumę.
Festiwal Miłosza w Krakowie. Zacznij od swoich ulic! /zdjęcia/ We Wear Culture - największa wirtualna wystawa poświęcona modzie!
Tagi